Ngành viên nén Việt Nam trước thách thức và cơ hội mới

Ngày 26/09/2025, Đại hội Chi hội Viên nén Việt Nam nhiệm kỳ II (2025 – 2030) được tổ chức tại Phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai với sự tham gia của đông đảo hội viên (chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động trong ngành viên nén) cùng đại diện của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Sở Nông nghiệp và Môi trường; Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Bình Định, đại diện của một số tổ chức như Forest Trends.

Ảnh 1: Các đại biểu tham dự đại hội

Nguồn: Chi hội Viên nén gỗ Việt Nam

Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới của ngành viên nén gỗ trong tiến trình hội nhập và phát triển bền vững. Tại Đại hội, các đại biểu đã nghe và thông qua Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ I (2022 – 2025), thảo luận và thống nhất phương hướng nhiệm vụ nhiệm kỳ II (2025 – 2030). Các doanh nghiệp thành viên Chi hội đã bầu Ban Chấp hành và Ban Kiểm tra nhiệm kỳ mới, đồng thời trao đổi về những cơ hội và thách thức của thị trường viên nén gỗ Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ I, Chi hội đã triển khai nhiều hoạt động quan trọng: hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi hội viên, tham gia phản biện chính sách, tổ chức hội nghị – hội thảo, xúc tiến thương mại và kết nối với đối tác trong và ngoài nước. Ban Chấp hành cũng thường xuyên tiếp nhận, phân tích thông tin từ thị trường quốc tế, kịp thời truyền đạt đến hội viên để điều chỉnh sản xuất – kinh doanh phù hợp. BCH chi hội cũng khuyến khích các hội viên tăng cường hợp tác chia sẻ, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau nhằm xây dựng một chi hội đoàn kết, vững mạnh, cùng nhau phát triển.

Ảnh 2: Ông Nguyễn Thanh Phong, Chi hội trưởng Chi hội Viên nén gỗ Việt Nam tái đắc cử trong nhiệm kỳ II

Nguồn: Chi hội Viên nén gỗ Việt Nam

Trong hiệm kỳ II (2025–2030), Chi hội Viên nén gỗ Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành viên nén gỗ một cách bền vững, có trách nhiệm gắn với các mục tiêu quốc gia về kinh tế – môi trường và xã hội. Cụ thể, các thành viên Chi hội định hướng phát triển nhằm:

• Phấn đấu đưa ngành viên nén gỗ đạt giá trị xuất khẩu khoảng 1 tỷ USD, đóng góp khoảng 10% vào giá trị xuất khẩu của ngành gỗ trong những năm tới.
• Thúc đẩy phát triển các Chương trình và phong trào hợp tác, liên kết giữa các công ty trong ngành để tạo ra liên kết chuỗi, mỗi công ty sản xuất mặt hàng ưu thế của mình, tăng cường sự đoàn kết để tạo sức cạnh tranh cho nghành Viên nén gỗ của Việt Nam.
• Kết hợp cùng với UBND các tỉnh thành vận động trồng rừng tạo ra các vùng nguyên liệu phù hợp cho ngành phát triển, phối hợp với các bên đánh giá để hoàn thiện các vùng rừng trồng có chứng chỉ quản lý rừng bền vững, nhằm nâng cao giá trị của rừng trộng Việt Nam cũng như các sản phẩm từ rừng trồng Việt Nam.
• Tích cực tham gia các công tác xã hội, công tác thiện nguyện, hỗ trơ và giúp đỡ đồng bào và người dân tộc thiểu số sinh sống tại các vùng rừng núi, vùng đặc biệt khó khăn.
• Phấn đấu xây dựng một Chi hội đoàn kết, uy tín dựa trên một BCH Chi hội mạnh, gắn kết. Phát huy hết vai trò hạt nhân trên nền tảng được sự ủng hộ của Hội viên, của Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam, của chính quyền Trung ương và địa phương, các Đối tác trong nước và quốc tế.

Hiện tại, ngành viên nén gỗ Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Trong 8 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu viên nén gỗ đạt 5,46 triệu tấn, trị giá 795,9 triệu USD – tăng lần lượt 43,3% về lượng và 57,4% về giá trị so với cùng kỳ 2024, chủ yếu nhờ nhu cầu tăng mạnh từ Nhật Bản. Xét về cơ cấu thị trường xuất khẩu, Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn là hai thị trường quan trọng nhất, chiếm đến 93,9% tổng lượng viên nén xuất khẩu của Việt Nam. Lượng xuất khẩu trong 8T/2025 sang Nhật đạt 4,1 triệu tấn, tăng 83,8%, sang Hàn Quốc đạt 1,1 triệu tấn, giảm 21% so với cùng kỳ 2024. Hiện tại, Việt Nam chiếm khoảng 65% tổng lượng viên nén xuất khẩu sang Nhật Bản. Lượng viên nén xuất khẩu sang thị trường này trong 8T/2025 đã cao hơn 13% so với tổng lượng xuất trong năm 2024. Xét về giá trị, kim ngạch xuất khẩu 8T/2025 sang Nhật đạt 604,1 triệu USD, tăng 87,6%, sang Hàn Quốc đạt 137,9 triệu USD, giảm 1,4% so với cùng kỳ 2024. Sự trái ngược này là do một nhà máy điện sinh khối mới đi vào hoạt động ở Nhật Bản từ cuối năm 2024 đến nay, trong khi viên nén lại phải cạnh tranh gay gắt với nguồn viên nén từ In-đô-nê-xi-a tại thị trường Hàn Quốc.

Ảnh 3: Ông Tô Xuân Phúc chia sẻ về thực trạng của ngành viên nén gỗ Việt Nam

Nguồn: Chi hội Viên nén gỗ Việt Nam

Ông Tô Xuân Phúc (chuyên gia của tổ chức Forest Trends) cho biết tại thị trường trong nước các doanh nghiệp sản xuất viên nén đang gặp khó khăn khi nguồn nguyên liệu khô và ướt đều bị sụt giảm do rào cản thương mại từ Mỹ với ngành gỗ Việt Nam và thời tiết bất lợi, đặc biệt là do sự tán phá của cơn bão Yagi năm 2024. Ngành phải đối mặt với thách thức lớn trong việc đảm bảo nguồn nguyên liệu cho sản xuất do phụ thuộc vào nguồn phụ phẩm từ chế biến gỗ, đặc biệt là trong bối cảnh lượng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ suy giảm sau khi chính phủ Mỹ áp thuế đối ứng lên hàng hóa Việt Nam từ tháng 8/2025. So với giai đoạn tăng nóng năm 2022-2023, giá nguyên liệu viên nén gỗ giữ ở mức bình ổn hơn do năm nay không xảy ra tình trạng cạnh tranh nguyên liệu với dăm gỗ vì nhu cầu nhập khẩu của ngành giấy Trung Quốc đã giảm từ cuối năm ngoái đến nay. Ngoài ra, các cơ quan quản lý trong và ngoài nước cũng đang thắt chặt yêu cầu chứng minh nguồn gốc nguyên liệu đầu vào của viên nén gỗ.

Trong tương lai, các thị trường sẽ tiếp tục thắt chặt các yêu cầu về hợp pháp và bền vững. Mặt khác, viên nén gỗ tiếp tục gặp sự phản đối của các tổ chức môi trường tại Nhật Bản và Hàn Quốc. Do đó, doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với nông hộ, cộng đồng địa phương và các doanh nghiệp khác để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, hợp pháp. Mặt khác, các doanh nghiệp cũng cần tăng cường liên kết với nhau để xây dựng chuỗi cung chế biến gỗ tuần hoàn, tối ưu hóa nguồn nguyên liệu đầu vào, hướng đến chỉ sử dụng phế phụ phẩm làm viên nén, hạn chế khai thác cây gỗ nhỏ, tạo giá trị gia tăng cho ngành gỗ.

Để đảm bảo phát triển bền vững trong dài hạn, doanh nghiệp nên ưu tiên nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ vững vị thế tại thị trường khó tính như Nhật Bản, hướng đến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn như viên nén đen. Đồng thời, Chi hội Viên nén gỗ sẽ tiếp tục phối hợp với Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam và các tổ chức liên quan để tăng cường vận động nhà nước thực thi chính sách hỗ trợ ngành như triển khai nguồn tài chính khuyến khích trồng rừng gỗ lớn, tạo tín chỉ các-bon, v.v. Ngoài ra, có thể tìm hiểu cơ hội huy động nguồn vốn từ các quỹ đầu tư, các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư vào lĩnh vực này.