Ngành lâm nghiệp Việt Nam nỗ lực tăng cường hợp tác cùng đối tác Hoa Kỳ

Việt Nam hiện là nước xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn thứ 5 thế giới, đứng thứ 2 tại Châu Á. Trong đó, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và EU là các thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam. Năm 2024, tổng giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt 16,25 tỷ USD. Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khoảng 75-80 nguyên liệu gỗ sử dụng để chế biến, xuất khẩu đến từ rừng trồng trong nước, chủ yếu là các loài keo, cao su, bạch đàn, v.v. Ngoài ra, gỗ rừng trồng như sồi, tần bì, óc chó, dẻ gai, v.v. nhập khẩu từ các nước có quản lý rừng tốt như Hoa Kỳ, Đức, Bỉ, v.v. cũng là nguồn nguyên liệu đầu vào quan trọng của ngành. Luồng cung gỗ rừng tự nhiên nhiệt đới nhập khẩu chủ yếu chỉ phục vụ thị trường trong nước.

Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu sản phẩm gỗ và lâm sản lớn nhất của Việt Nam với tốc độ tăng trưởng ổn định hàng năm, đạt 9,41 tỷ USD vào năm 2024, chiếm khoảng 55% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Đồng thời, Việt Nam cũng nhập khẩu khoảng 300 triệu USD/năm gỗ và sản phẩm gỗ từ Hoa Kỳ trong giai đoạn 2022-2024, đưa Hoa Kỳ trở thành nước xuất khẩu gỗ tròn và gỗ xẻ lớn thứ 2 cho Việt Nam. Tuy nhiên, sự thâm hụt trong cán cân thương mại giữa ngành gỗ hai nước vẫn là mối lo ngại của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong nhiều năm qua. Hoa Kỳ đã tiến hành nhiều vụ điều tra gian lận xuất xứ, điều tra chống bán phá giá nhắm vào các sản phẩm gỗ nhập khẩu từ Việt Nam, đặc biệt từ sau khi thương chiến Mỹ – Trung diễn ra năm 2018.

Vào đầu tháng 4/2025, tổng thống Donald Trump đã ban hành sắc lệnh áp thuế đối ứng tới 46% lên các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Tuy quyết định này sau đó đã bị hoãn thi hành 90 ngày, mức thuế suất 10% hiện đang được áp dụng cũng gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp của cả hai bên. Trong bối cảnh này, chính phủ Việt Nam đã chủ động tiến hành nhiều hoạt động đàm phán, điều chỉnh chính sách thương mại nhằm thuyết phục chính phủ Hoa Kỳ thay đổi quan điểm, giảm nhẹ tác động của các hàng rào thuế quan này đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, duy trì ổn định tình hình thương mại song phương giữa hai nước. Đồng thời, các doanh nghiệp ngành gỗ cũng tích cực tìm kiếm giải pháp cải thiện tình hình, bao gồm tăng cường nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ Hoa Kỳ.

Ảnh 1: Một doanh nghiệp Việt Nam ký biên bản ghi nhớ tăng cường nhập khẩu hàng trăm triệu USD gỗ nguyên liệu từ Mỹ trong năm 2025-2026

Nguồn: Forest Trends

Từ ngày 2/6 đến ngày 7/6, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dẫn đầu là Bộ trưởng Đỗ Đức Duy cùng các cơ quan quản lý và doanh nghiệp lớn trong ngành lâm nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt, v.v. đã thăm quan và làm việc với nhiều đối tác quan trọng tại Hoa Kỳ. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã có cuộc họp quan trọng với Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) về kết quả thực hiện Thỏa thuận 301 về ngăn chặn khai thác và thương mại gỗ bất hợp pháp mà Việt Nam đã ký kết với Hoa Kỳ trong năm 2022. Đồng thời, Forest Trends đã hỗ trợ tổ chức một số cuộc họp quan trọng giữa Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, doanh nghiệp và hiệp hội ngành gỗ Việt Nam với các bên liên quan tại thủ đô Washington, bao gồm các tổ chức môi trường như Viện Tài nguyên Thế giới (World Resource Institute – WRI), Tổ chức Điều tra Môi trường Quốc tế (Environmental Investigation Agency – EIA), v.v. và Hiệp hội Đồ gỗ Quốc tế (International Wood Products Association – IWPA) nhằm chia sẻ thông tin, tăng cường hiểu biết của các đối tác Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế về nỗ lực của Việt Nam trong việc chống khai thác gỗ bất hợp pháp, tăng cường tính hợp pháp và minh bạch trong chuỗi cung gỗ, quản lý và phát triển rừng bền vững, bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.

Ảnh 2: Ông Trần Quang Bảo – Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cùng ông Ngô Sỹ Hoài – Phó chủ tịch VIFOREST chia sẻ về các hoạt động tăng cường tính hợp pháp và bền vững trong ngành gỗ với các tổ chức môi trường.

Nguồn: Forest Trends

Tại cuộc họp giữa đại diện chính phủ, hiệp hội và doanh nghiệp Việt Nam với đại diện Hiệp hội Đồ gỗ Quốc tế (IWPA), hai bên cùng chia sẻ nhiều thông tin về những thách thức mà ngành gỗ hai nước đang phải đối mặt trước tác động của sắc lệnh thuế đối ứng cũng như một số cuộc điều tra nhắm vào ngành gỗ Việt Nam như Điều tra 232, điều tra gỗ dán gần đây. Mặc dù các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam là đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp của chính sách thương mại từ phía Mỹ, các rào cản thương mại cũng gây tác động tiêu cực đến ngành xuất khẩu gỗ tròn, gỗ xẻ, các nhà nhập khẩu, phân phối đồ gỗ và người tiêu dùng tại Mỹ, cũng như các doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào ngành gỗ tại Việt Nam và hàng triệu hộ nông dân trồng rừng.

Ảnh 3: Đoàn Việt Nam làm việc với IWPA tại văn phòng Forest Trends

Nguồn: Forest Trends

IWPA chia sẻ mối quan ngại chung với các hiệp hội và doanh nghiệp Việt Nam về tình hình bất lợi trong thương mại song phương dưới nhiệm kỳ của chính phủ Hoa Kỳ đương nhiệm. Tuy nhiên, IWPA vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các hoạt động phối hợp, tương trợ lẫn nhau, đặc biệt trong việc truyền thông về các hành động tích cực của chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam nhằm giảm thâm hụt thương mại, tăng cường tính pháp lý và bền vững trong chuỗi cung gỗ và sản phẩm gỗ, cũng như tầm quan trọng và lợi ích của việc duy trì hoạt động thương mại song phương cân đối, hài hoà giữa ngành gỗ của Việt Nam và Hoa Kỳ nhằm giảm nhẹ căng thẳng và thể hiện thiện chí của Việt Nam. Đây sẽ là cơ sở để vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt và xây dựng chiến lược phát triển bền vững của ngành gỗ hai nước trong dài hạn.

VIFOREST và các hiệp hội gỗ sẽ phối hợp cùng Forest Trends và IWPA tiếp tục tổ chức các hoạt động chia sẻ, trao đổi thông tin chính sách, thị trường giữa cộng đồng doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam – Hoa Kỳ để hai bên có cơ hội tăng cường hợp tác, cập nhật thông tin thị trường và chính sách trong thời gian tới.