Toạ đàm: Ngành cà phê chuẩn bị thích ứng với EUDR - Bài học thực tiễn từ các doanh nghiệp tiên phong và nông hộ.

Chiều ngày 08/11/2024, Mạng lưới EUDR – Lâm nghiệp đã tổ chức toạ đàm trực tuyến với chủ đề  Ngành cà phê chuẩn bị thích ứng với EUDR – Bài học thực tiễn từ các doanh nghiệp tiên phong và nông hộ. Các diễn giả tham gia chia sẻ tại toạ đàm gồm ông Thái Như Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp; ông Đỗ Ngọc Sỹ, Giám đốc bền vững Châu Á – Thái Bình Dương, Tập đoàn JDE; ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nông nghiệp Phát triển Bền vững, Công ty Simexco Đắk Lắk; và ông Nguyễn Thanh Tâm, Giám đốc Công ty TMT Consulting. Cuộc thảo luận của các diễn giả xoay quanh những vấn đề và giải pháp giúp nông hộ tham gia vào chuỗi cung đáp ứng EUDR.

Khả năng đáp ứng yêu cầu về vị trí địa lý

Chia sẻ tại Tọa đàm, các diễn giả cho biết diện tích các vườn cây manh mún, nhỏ lẻ khiến việc thu thập thông tin địa lý và xây dựng cơ sở dữ liệu gặp rất nhiều khó khăn. Khác với các nước sản xuất cà phê như Brazil, Colombia có diện tích nông hộ lớn thuận lợi cho việc thu thập dữ liệu, diện tích vườn cà phê của Việt Nam tương đối manh mún. Theo dữ liệu của VICOFA (2019), cà phê nông hộ chiếm tới 85% tổng diện tích cà phê cả nước, trong đó có khoảng 63% các hộ có diện tích vườn cây dưới 1 hecta[1]. Hơn nữa, người dân có nhiều mảnh vườn, trung bình 2,2 mảnh/hộ ở khu vực Tây Nguyên, 3-4 mảnh ở khu vực Tây Bắc, các mảnh vườn không có ranh giới, thậm chí chủ hộ không nắm được ranh giới mảnh vườn tại các khu vực địa hình khó khăn. Diện tích nhỏ lẻ tạo nên lượng thông tin quá lớn, khiến việc thu thập thông tin tốn rất nhiều thời gian, thậm chí khi làm định vị và khoanh vẽ bị chồng chéo các mảnh vườn trên bản đồ.

Thiếu vắng sự hợp tác của nông hộ trong việc cung cấp thông tin đáp ứng EUDR

Theo chia sẻ của đại diện Công ty Simexco Đắk Lắk và Công ty TMT Consulting, rất nhiều nông hộ chưa sẵn sàng chia sẻ thông tin về quyền sở hữu đất đai và sản lượng của lô trồng do những lo ngại về vấn đề bảo mật thông tin cũng như việc tăng thêm các nghĩa vụ về thuế và tài chính. Bên cạnh đó tại nhiều khu vực, các nông hộ không có thông tin về EUDR và các yêu cầu của Quy định này, họ chỉ tiến hành canh tác trên vườn cây theo phương thức truyền thống.

Do không có thông tin hoặc không nắm vững các yêu cầu của EUDR, việc kiểm soát truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung cũng gặp nhiều khó khăn. Với đặc thù của thị trường truyền thống, các hộ gia đình thu hái và lưu kho nguyên liệu từ nhiều vườn cây rồi cung cấp cho nhiều công ty hoặc địa lý mà không phân loại sản phẩm theo từng vườn. Thực trạng này đòi hỏi cần có một cổng thông tin, dữ liệu chung ở cấp quốc gia để các đại lý thu mua, các công ty có thể đăng tải dữ liệu để kiểm soát sản lượng thu hoạch và ID của các nhà cung cấp.

Cần sự chung tay của chính quyền

Để giải quyết các vấn đề liên quan tới cơ sở dữ liệu nông hộ và dữ liệu địa lý vùng trồng, các diễn giả đều cho rằng cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể là Bộ NN&PTNT và UBND cấp tỉnh, cần đóng vai trò điều phối chung trong việc thu thập thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và cung cấp dữ liệu bản đồ ranh giới rừng. Chính phủ cũng cần cho phép các địa phương và doanh nghiệp sử dụng một cơ sở dữ liệu đồng bộ để tránh chồng lấn ranh giới lô sản xuất.

Chính phủ cũng phải đẩy mạnh các chương trình tuyên truyền sâu rộng về EUDR và các yêu cầu của Quy định này tới các cấp địa phương, đặc biệt là tới các nông hộ sản xuất, đồng thời đưa ra các chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực và chính sách hỗ trợ tài chính cho nông hộ để kịp thời thích ứng với các yêu cầu của EUDR, đảm bảo các nông hộ đáp ứng truy xuất nguồn gốc và không gây mất rừng.

[1] http://www.vicofa.org.vn/country-coffee-profile-vietnam-bid385.html

Mọi câu hỏi và phản hồi, xin Quý độc giả gửi về email: hathuckpt@gmail.com