Xây dựng Cơ sở Dữ liệu Vùng trồng: Thí điểm phương pháp tập huấn kết hợp thu thập dữ liệu tại hai xã Nậm Lầu và Mường Chanh, tỉnh Sơn La

Ngày 06/01/2026, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam và Forest Trends ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác trong nghiên cứu khoa học và tư vấn chính sách trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn. Trong đó, hai bên thống nhất một số chương trình ưu tiên, bao gồm thí điểm sản xuất cà phê đáp ứng Quy định chống mất rừng của EU (EUDR) tại cấp xã thuộc tỉnh Sơn La. Tại buổi làm việc với ông Nguyễn Thành Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, các bên đã nhất trí chọn xã Nậm Lầu và Mường Chanh là hai xã thí điểm cho hoạt động này. Sau quá trình phối hợp làm việc với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, trong tháng 6/2026, Forest Trends đã hỗ trợ về tài chính và đồng hành về kỹ thuật với đầu mối tại Chi cục và hai xã để tiến hành chuỗi tập huấn từ cấp tỉnh tới cấp xã và thôn bản.

Ngày 09/06/2026, chương trình tập huấn ToT (tập huấn cho người tập huấn) đã được tổ chức cho 35 học viên là lãnh đạo và cán bộ kỹ thuật của các xã, các phòng, ban, đơn vị có liên quan thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường về nội dung nền tảng của EUDR, vai trò và tính cấp thiết của dữ liệu vùng trồng, cũng như cách sử dụng công cụ thu thập dữ liệu và quản lý, hiệu chỉnh dữ liệu thu được bằng công cụ. Buổi tập huấn này trở thành nền tảng cho các đầu mối cấp xã có thể hỗ trợ kỹ thuật cho cấp bản trong giai đoạn tiếp theo; đặc biệt, các cán bộ cấp xã sẽ là những người điều phối viên quan trọng nhất cho các thôn bản tiếp tục triển khai phủ rộng dữ liệu trên toàn bộ địa bàn xã.

Ảnh 1: Thực hành trên hiện trường cho học viên lớp tập huấn cấp tỉnh tại Sơn La

Từ ngày 21 đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, Forest Trends tiếp tục phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La và phòng Kinh tế xã Nậm Lầu và Mường Chanh để triển khai tập huấn thu thập dữ liệu vùng trồng cho 221 học viên là lực lượng nòng cốt cấp bản, trong đó trên 80% là thành viên ban quản lý bản, thành viên ban mặt trận, hội nông dân, hội phụ nữ, an ninh trật tự thôn bản; còn lại là các cán bộ, chuyên viên của UBND xã và đoàn viên thanh niên. Cơ cấu học viên tham gia tập huấn được xã lựa chọn dựa trên tham vấn của Forest Trends từ kinh nghiệm triển khai tại Điện Biên, với mục tiêu ưu tiên tăng cường năng lực cho đội ngũ tại cấp bản, những người nắm rõ nhất về địa bàn và có mối quan hệ mật thiết với nông hộ.

Chuỗi tập huấn được tổ chức liền mạch, với nguyên tắc liên tục rút kinh nghiệm để tăng cường năng lực tập huấn và điều phối cho đầu mối kỹ thuật cấp Sở và cấp xã. Trong quá trình tập huấn, các cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và các cán bộ tại phòng Kinh tế hoặc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã sẽ lần lượt đóng vai trò điều phối lớp tập huấn, giảng dạy và hướng dẫn, cầm tay chỉ việc cho các học viên. Vì vậy, hoạt động tập huấn của Forest Trends tại hai xã Nậm Lầu và Mường Chanh tỉnh Sơn La được thiết kế và thực hiện với những mục tiêu sau:

• Thu thập dữ liệu vùng trồng không chỉ đáp ứng EUDR mà còn bổ trợ cho những nhu cầu quản lý khác của Sở Nông nghiệp và Môi trường và UBND xã;
• Tăng cường năng lực của cấp xã và thôn bản tại hai xã thí điểm, để đảm bảo tính bền vững của công tác thu thập, cập nhật và quản lý dữ liệu vùng trồng khi Forest Trends kết thúc hoạt động hỗ trợ. Đồng thời, tạo nền tảng để tỉnh Sơn La có thể phủ rộng mô hình tập huấn - thu thập dữ liệu trên toàn tỉnh cho dù có hoặc không có hỗ trợ bên ngoài;
• Thu thập thêm thông tin hiện trường và bằng chứng để hoàn thiện Tài liệu Hướng dẫn triển khai thu thập dữ liệu vùng trồng - sẽ được Forest Trends chia sẻ trong tháng 7/2026.

Ảnh 2: Cán bộ chi cục hướng dẫn học viên tại xã Nậm Lầu.

Ảnh 3: Học viên chia theo nhóm để thực hành trong phòng, học viên có kinh nghiệm hướng dẫn cho học viên khác.

Sau 3 lớp tập huấn tại xã Nậm Lầu và 2 lớp tập huấn tại xã Mường Chanh, tính tới hết ngày 5/7/2026, thông tin dữ liệu vùng trồng đáp ứng EUDR và nhu cầu dữ liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã được thu thập đầy đủ cho 1.579 lô cà phê, với tổng diện tích là 943ha (trên địa bàn 2 xã). Kể từ sau khi kết thúc tập huấn cho tới nay, học viên của 2 xã đang tiếp tục triển khai thu thập dữ liệu vùng trồng trên hiện trường với sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật của Forest Trends để có thể hoàn thiện dữ liệu vùng trồng cho toàn bộ diện tích cà phê hiện có và trồng mới của hai xã. Trong đó, Nậm Lầu có khoảng 3.516 nông hộ canh tác trên 5.368ha cà phê; Mường Chanh có 2.298 nông hộ canh tác trên 2.989ha cà phê. Với khối lượng công việc còn lại rất lớn, hai xã đang tích cực chủ động điều phối các bản để khẩn trương hoàn thiện công việc trong tháng 7, theo chỉ đạo của UBND tỉnh Sơn La.