MRV (Đo đạc/Đo lường – Báo cáo – Thẩm tra/Xác minh) được coi là “xương sống” của các dự án các-bon, bởi mọi kết quả giảm phát thải hoặc tăng hấp thụ chỉ được công nhận khi được chứng minh thông qua một hệ thống giám sát có bằng chứng rõ ràng và được thẩm tra độc lập. Trên thực tế, chất lượng MRV không chỉ quyết định số lượng tín chỉ được cấp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tin cậy của dự án đối với cộng đồng địa phương, cơ quan quản lý và người mua tín chỉ.
Ngày 16/1/2016, webinar với chủ đề “Hệ thống MRV minh bạch – hiệu quả: Vai trò của cộng đồng trong dự án các-bon rừng”, được tổ chức trong khuôn khổ Mạng lưới các-bon rừng với sự tham gia của trên 80 đại biểu. Nội dung chính của webinar tập trung làm rõ hai nội dung cốt lõi: (i) các yêu cầu cơ bản của MRV trong dự án các-bon rừng và (ii) vai trò của cộng đồng địa phương trong việc nâng cao tính minh bạch và tính khả thi lâu dài của hệ thống MRV.
Trong phần trình bày đầu tiên, TS. Trịnh Thăng Long – Tổ chức Face the Future đã giới thiệu tổng quan về MRV theo các tiêu chuẩn quốc tế (Tiêu chuẩn các-bon được thẩm định – VCS Verra) đang áp dụng cho một số loại hình dự án các-bon rừng như trồng/phục hồi rừng (ARR) và REDD+. Theo đó, MRV không chỉ là thu thập số liệu, mà là một chuỗi logic gắn chặt với nguyên tắc cốt lõi của dự án các-bon: kết quả phát thải giảm được hay hấp thụ tăng thêm luôn được xác định thông qua so sánh giữa kịch bản có dự án và kịch bản không có dự án (baseline). Nếu baseline không được xây dựng chặt chẽ, thì dù phương pháp đo đạc hay công nghệ có hiện đại đến đâu, kết quả MRV cũng khó bảo đảm độ tin cậy.
Bài trình bày cũng làm rõ vai trò bổ trợ của các nguồn dữ liệu trong MRV, bao gồm dữ liệu viễn thám và dữ liệu thực địa, cũng như những thách thức trong việc đảm bảo tính nhất quán giữa các nguồn dữ liệu này. Bên cạnh đó, các vấn đề về chất lượng tín chỉ – như độ không chắc chắn của dữ liệu, rủi ro đảo nghịch và cơ chế dự phòng – được nhấn mạnh như những yếu tố không thể tách rời trong thiết kế và vận hành MRV.
Trên nền tảng kỹ thuật đó, phần chia sẻ của PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hương – Đại học Tây Nguyên mở rộng bức tranh MRV sang một khía cạnh quan trọng khác: nền tảng xã hội và thể chế của cộng đồng địa phương. Từ kinh nghiệm thực tiễn trong giao đất giao rừng và quản lý rừng cộng đồng, các trường hợp như buôn Bu Nor, buôn Tul và buôn Hàng Năm ở Tây Nguyên cho thấy cộng đồng không chỉ là đối tượng tham gia, mà có thể trở thành một nền tảng giúp duy trì tính vững chắc và tính xác thực của MRV trong thực tế. Khi cộng đồng được trao quyền rõ ràng, có cơ chế hưởng lợi minh bạch và được nâng cao năng lực thông qua thực hành, họ có thể tham gia vào việc tạo và duy trì bằng chứng hiện trường, theo dõi biến động rừng và hỗ trợ giám sát rủi ro giữa các kỳ đo đạc và báo cáo định kỳ qua đó tăng hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống MRV.
Các thảo luận tại webinar cũng cho thấy, để huy động sự tham gia có ý nghĩa của cộng đồng vào MRV, không thể chỉ dừng ở tham vấn hay tập huấn ngắn hạn. Việc đưa cộng đồng tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế MRV, gắn MRV với các cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng và công nhận vai trò của cộng đồng trong giám sát xã hội là những điều kiện then chốt để hệ thống MRV vận hành bền vững.
Từ những chia sẻ và trao đổi tại webinar, có thể thấy rằng MRV hiệu quả không chỉ là câu chuyện của công cụ, công nghệ hay phương pháp tính toán, mà là sự kết hợp giữa nền tảng kỹ thuật vững chắc và nền tảng xã hội đủ mạnh. Chỉ khi hai trụ cột này được gắn kết chặt chẽ, hệ thống MRV mới thực sự minh bạch, đáng tin cậy và tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của các sáng kiến các-bon rừng.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ của bạn!