Cuộc họp Tổ công tác EUDR ngành lâm nghiệp

Ngày 01/8/2025, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức cuộc họp Tổ công tác EUDR mở rộng nhằm cập nhật tình hình và định hướng thích ứng với Quy định chống mất rừng của EU (EUDR). Cuộc họp có sự tham gia của cơ quan quản lý, hiệp hội ngành gỗ, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và chuyên gia. Nội dung xoay quanh những nỗ lực của ngành trong việc đáp ứng EUDR, với trọng tâm là các giải pháp về chính sách, bản đồ và truy xuất nguồn gốc, cùng các khuyến nghị chính sách từ giới nghiên cứu.

Một điểm nhấn quan trọng là việc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã và đang dẫn dắt các hoạt động xây dựng cơ sở pháp lý, nền tảng số và cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất. Các Thông tư 16/2025/TT‑BNNMT, Thông tư 26/2025/TT-BNNMT và Thông tư 27/2025/TT‑BNNMT được trình ban hành nhằm cụ thể hóa trách nhiệm giám sát và minh bạch nguồn gốc lâm sản. Đặc biệt, việc thí điểm cấp mã số rừng trồng tại 5 tỉnh và phát triển cơ sở dữ liệu rừng trồng trên nền tảng số được xem là bước tiến để đáp ứng yêu cầu về tọa độ địa lý và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, hạ tầng dữ liệu còn thiếu đồng bộ, đặc biệt là bản đồ ranh giới rừng thời điểm 31/12/2020, và sự phối hợp liên ngành còn hạn chế. Cục trưởng Trần Quang Bảo nhấn mạnh, Việt Nam cần sớm hoàn thiện bộ bản đồ chuẩn hóa để làm việc với JRC và có thể trình diễn các công cụ truy xuất hiệu quả, trên nền tảng như iTwood hoặc hệ thống tích hợp mã QR theo Thông tư 26.

Thảo luận tại cuộc họp cũng làm rõ sự phức tạp trong chuỗi cung ứng cao su và gỗ. Đối với cao su, trong khi diện tích đại điền (đã được chứng chỉ FSC/PEFC) thuận lợi hơn trong việc đáp ứng EUDR, thì cao su tiểu điền vẫn là thách thức lớn. Mạng lưới thu mua nhiều tầng, thiếu minh bạch, cộng với việc người dân e ngại chia sẻ thông tin cá nhân và đất đai không có giấy tờ hợp lệ khiến việc đáp ứng yêu cầu EUDR trở nên khó khăn. Các đại diện như TS. Tô Xuân Phúc và TS. Vũ Tấn Phương cho rằng cần tận dụng các chứng chỉ quốc tế hiện có (PEFC EUDR DDS, FSC) và khuyến khích doanh nghiệp xây dựng nền tảng riêng để tăng cường truy xuất. Đồng thời, cần thiết lập một “task force” làm việc trực tiếp với EU để giải quyết các khác biệt về định nghĩa rừng, tiêu chí, cơ sở dữ liệu và thuật toán.

Ảnh 1. Toàn cảnh cuộc họp.

Nguồn: Forest Trends

Trong khi đó, ngành gỗ Việt Nam, dù đã có nền tảng từ việc áp dụng chứng chỉ FSC đối với hàng hóa xuất khẩu vào EU từ năm 2018, vẫn đối mặt với nhiều thách thức thương mại. Ngành gỗ bị đặt trong tình thế “tứ bề thọ địch” bởi các cuộc điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp, cùng các nghi ngờ về trung chuyển từ phía Hoa Kỳ. Việc Việt Nam được xếp loại rủi ro thấp là tín hiệu tích cực, nhưng cũng đi kèm áp lực phải chứng minh minh bạch và hợp pháp. Một số ý kiến cho rằng EUDR có thể trở thành “tấm hộ chiếu” để ngành gỗ Việt Nam duy trì và mở rộng thị trường EU, song để đạt được điều này, ngoài hạ tầng dữ liệu và pháp lý, cần đẩy mạnh truyền thông quốc tế và năng lực vận động chính sách, tránh tình trạng “áo gấm đi đêm”.

Các đại biểu thống nhất rằng EUDR vừa là thách thức vừa là cơ hội. Nếu Việt Nam chứng minh được độ tin cậy của bản đồ rừng và hệ thống truy xuất, đồng thời duy trì kênh đối thoại kỹ thuật song phương với EU, ngành lâm nghiệp sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố uy tín trên thị trường quốc tế. Cuộc họp kết luận, với các nguyên liệu, dữ liệu và công cụ đang được xây dựng, Việt Nam hoàn toàn có thể sẵn sàng cho các cuộc trao đổi kỹ thuật sắp tới với JRC, hướng tới triển khai hiệu quả EUDR trong toàn ngành.