Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường carbon rừng: Thảo luận đa chiều từ doanh nghiệp, địa phương và chuyên gia

TẢI TÀI LIỆU

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang thực hiện hoạt động tham vấn góp ý cho dự thảo của Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu trữ các-bon của rừng. Nghị Sáng ngày 15/7/2025 tại Hà Nội, Hội Chủ rừng Việt Nam (VIFORA) phối hợp với Forest Trends đã tổ chức Tọa đàm “Góp ý cho dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng”. Sự kiện thu hút sự tham gia của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Ban Chính sách và Chiến lược trung ương, các cơ quan địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ và giới chuyên gia, với các thảo luận tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm vận hành hiệu quả thị trường tín chỉ carbon rừng tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, nhấn mạnh: “Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm huy động tốt nhất nguồn tài chính cho bảo vệ rừng tại Việt Nam.” Theo ông, việc hình thành thị trường carbon rừng không chỉ để đáp ứng yêu cầu cam kết quốc tế, mà quan trọng hơn là tạo nguồn thu bền vững cho chủ rừng, người dân và cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, khuôn khổ chính sách cần đủ rõ ràng, minh bạch và thực sự khả thi với các bên tham gia.

Ảnh 1. Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo phát biểu khai mạc Tọa đàm.

Nguồn : Forest Trends

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại Tọa đàm là việc xác định rõ cơ chế cung ứng dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng song song với cơ chế thị trường. Theo phân tích của PGS.TS. Nguyễn Bá Ngãi, Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký VIFORA, Dự thảo Nghị định cần đảm bảo tính đồng bộ với các quy định hiện hành như Luật Bảo vệ môi trường, Nghị định 06/2022/NĐ-CP được sửa đổi một số điều tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP. Ông nhấn mạnh việc tách bạch giữa hai cơ chế: cơ chế cung ứng dịch vụ — nơi Nhà nước có thể điều chỉnh giá tương tự như PFES; và cơ chế thị trường — nơi tín chỉ carbon được trao đổi trên sàn giao dịch, giá cả hình thành theo cung cầu, không áp giá sàn cố định nhằm đảm bảo tính hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Bên cạnh câu chuyện về giá và cơ chế, vấn đề phân định quyền carbon cũng được đưa ra thảo luận. Ông Tô Xuân Phúc (Forest Trends) cho rằng cần làm rõ liệu quyền carbon gắn với tài sản (đất, rừng) hay gắn với dịch vụ (hoạt động hấp thụ carbon). Theo ông Phúc, nếu áp dụng theo hướng carbon là tài sản, người sở hữu đất đai sẽ nắm toàn quyền. Còn nếu coi đó là dịch vụ, thì tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tạo ra carbon mới là người giữ quyền lợi. Đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực từ tư nhân và quốc tế cho phát triển thị trường. Việc đảm bảo quyền carbon sẽ mở ra cơ hội thu hút đầu tư tư nhân, thúc đẩy chia sẻ lợi ích, đặc biệt với cộng đồng sống gần rừng.

Kinh nghiệm thực tiễn từ địa phương cũng cho thấy rõ những khó khăn đang tồn tại. Đại diện Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang cho biết, dù tỉnh đã hợp tác với một số đơn vị tư vấn, doanh nghiệp đầu tư và nhận được đề xuất dự án từ nhiều tập đoàn lớn như Honda, Petrolimex, nhưng vẫn chưa có cơ chế rõ ràng về đăng ký dự án và xác định giá các-bon. Tỉnh gặp vướng mắc trong việc xác định tỷ lệ phân chia lợi ích giữa nhà đầu tư và địa phương. Đồng thời đại diện của tỉnh cũng cho rằng việc chưa có quy định cụ thể về các thức lựa chọn đơn vị triển khai dự án carbon khi có nhiều nhà đầu tư quan cũng là một trở ngại. Một khó khăn khác là chi phí lập dự án các-bon cao, trong khi lợi ích thu về chưa đủ bù đắp, khiến nhiều địa phương e ngại triển khai.

Từ phía doanh nghiệp, đại diện Honda Việt Nam bày tỏ mong muốn có hành lang pháp lý rõ ràng để ghi nhận kết quả giảm phát thải từ các hoạt động trồng rừng, trồng cây phân tán do doanh nghiệp thực hiện. Honda đã chủ động ký kết hợp tác với các tỉnh nhưng vẫn chưa thể ghi nhận kết quả vì chưa có cơ chế pháp lý. Điều này cho thấy khối tư nhân ngày càng quan tâm vào thị trường carbon tự nguyện từ khối tư nhân, nhưng hiện chưa được tạo hàng lang pháp lý đầy đủ.

Kết luận Tọa đàm, ông Hứa Đức Nhị — Chủ tịch VIFORA — nhấn mạnh: Tín chỉ carbon là hàng hóa đặc biệt, việc mua bán phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên. Nếu khung pháp lý không đủ rõ ràng, không chỉ doanh nghiệp mà cả địa phương và các chủ rừng cũng sẽ gặp khó khăn trong việc tham gia thị trường. Do đó, Dự thảo Nghị định cần được rà soát kỹ lưỡng để vừa đảm bảo đồng bộ với khung pháp lý quốc gia, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế cùng tham gia, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.

Ảnh 1. Ông Hứa Đức Nhị, Chủ tịch VIFORA, phát biểu kết thúc toạ đàm

Nguồn : Forest Trends

Tọa đàm “Góp ý cho dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng” là một phần trong chuỗi hoạt động của Forest Trends nhằm hỗ trợ quá trình tham vấn, hoàn thiện Dự thảo Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.