Tọa đàm Ngành gỗ Việt Nam trước thay đổi của thị trường xuất khẩu

Ngày 06 tháng 12 năm 2024, tại Hà Nội, các hiệp hội VIFOREST, BIFA, HAWA, DOWA, FPA Bình Định phối hợp cùng Forest Trends tổ chức tọa đàm với chủ đề “Ngành gỗ Việt Nam trước thay đổi của thị trường xuất khẩu”. Toạ đàm có sự tham gia của hơn 170 đại biểu trực tiếp và trực tuyến, bao gồm đại diện Cục Lâm nghiệp, Cục Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam), cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia kinh tế, và các cơ quan báo chí, truyền thông. Toạ đàm tập trung thảo luận về tác động tới ngành gỗ Việt Nam trước các thay đổi sắp tới tại thị trường Mỹ, từ đó đưa ra kiến nghị với cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp nhằm giúp doanh nghiệp trong ngành thích ứng với bối cảnh mới.

Toàn cảnh buổi toạ đàm. Nguồn: Forest Trends

Bối cảnh thị trường và các thách thức

Dưới thời Tổng thống đắc cử Donald Trump, Hoa Kỳ dự kiến áp dụng chính sách bảo hộ kinh tế mạnh mẽ, bao gồm việc tăng thuế nhập khẩu lên 15-20% đối với nhiều quốc gia và 60% đối với hàng hóa từ Trung Quốc. Với vai trò là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam (chiếm hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong 9 tháng đầu năm 2024), những thay đổi này sẽ đặt ra nhiều thách thức lớn cho ngành gỗ. Thách thức đầu tiên là gia tăng áp lực cạnh tranh. Sản phẩm gỗ Việt Nam sẽ phải đối mặt với cạnh tranh trực tiếp từ sản phẩm nội địa Mỹ và hàng hóa từ các quốc gia khác. Bên cạnh đó, Việt Nam phải đối mặt với các rủi ro thương mại và có thể bị áp thuế trừng phạt, do tình trạng hàng hóa Trung Quốc “núp bóng” xuất xứ Việt Nam. Ngoài ra, với mức thặng dư thương mại giữa Việt Nam và Mỹ vượt 100 tỷ USD trong năm 2024, Việt Nam có nguy cơ trở thành mục tiêu điều tra chống bán phá giá hoặc các biện pháp hạn chế khác.

Cơ hội từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng

Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, những thay đổi về chính sách tại Hoa Kỳ và toàn cầu cũng mở ra cơ hội lớn cho ngành gỗ Việt Nam. Với mức thuế cao áp dụng cho Trung Quốc, các doanh nghiệp quốc tế có xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng sang các quốc gia lân cận, trong đó Việt Nam là điểm đến tiềm năng. Điều này không chỉ thúc đẩy đầu tư FDI mà còn mở rộng cơ hội xuất khẩu cho ngành gỗ Việt. Tiếp đến, chính sách thúc đẩy hạ tầng và công nghiệp tại Mỹ, cùng với xu hướng “mua sắm xanh”, cũng tạo cơ hội cho các doanh nghiệp gỗ đáp ứng nhu cầu về vật liệu xây dựng và nội thất bền vững. Việt Nam đang đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như đồ nội thất (chiếm 41% kim ngạch xuất khẩu trong 9 tháng đầu năm 2024), giúp giảm phụ thuộc vào các sản phẩm thô như dăm gỗ.

Các diễn giả thảo luận về các tác động dự kiến do thay đổi của thị trường tới ngành gỗ Việt Nam trong tương lai. Nguồn: Forest Trends

Giải pháp chiến lược cho ngành gỗ Việt Nam

Tại buổi toạ đàm, Tiến sỹ Huỳnh Thế Du, Giảng viên, quản lý Chương trình Chính sách công và Môi trường, đại học Indiana, Hoa Kỳ đã trình bày tham luận về “Một số vấn đề về chính sách thương mại của Mỹ”. Ông Du phân tích và đưa ra các dự báo về các khó khăn cũng như các thuận lợi mà ngành gỗ Việt Nam sẽ được hưởng. Đồng thời cũng đưa ra khuyến nghị rất quan trọng nhằm giúp các doanh nghiệp ngành gỗ Việt cần làm gì để giảm chênh lệch về cán cân thương mại khi xuất siêu của ngành gỗ tại thị trường này lên tới 8,8 tỷ USD. Trong đó có hai khuyến nghị trọng tâm, một là các doanh nghiệp Việt cần tăng cường đầu tư trực tiếp vào thị trường Mỹ, tăng giao thương/liên kết và hợp tác với doanh nghiệp Mỹ, đây cũng là cơ hội để cho các doanh nghiệp ngành gỗ mở rộng thị trường phân phối trực tiếp tại thị trường Mỹ. Hai là Việt Nam cần tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho các nhà đầu tư Mỹ tại thị trường Việt Nam.

Tiến sỹ Huỳnh Thế Du chia sẻ về một số vấn đề về chính sách thương mại của Mỹ.
Nguồn: Báo Nông nghiệp

Trong bài chia sẻ của Tiến sỹ Tô Xuân Phúc, Tổ chức Forest Trends đã đưa ra các minh chứng để có phân tích rõ hơn bức tranh ngành gỗ trong mối quan hệ giữa Mỹ và Hoa kỳ cũng như nhận định các dòng dịch chuyển nếu chính sách của Chính quyền Trump áp dụng trong thời gian tới, trong đó đưa ra ba nhận định chính:  Dịch chuyển chuỗi cung ứng; Dịch chuyển về dòng vốn đầu tư Trung Quốc sang các nước khác và dịch chuyển về nhập cư.

Tiến sỹ Tô Xuân Phúc chia sẻ về thương mại gỗ Việt Nam – Hoa Kỳ và nhận định về các dòng dịch chuyển nếu chính sách của Chính quyền Trump áp dụng trong thời gian tới . Nguồn: Forest Trends

Tại tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định phòng vệ thương mại và đáp ứng xu hướng “mua sắm xanh” tại các thị trường phát triển. Đặc biệt, doanh nghiệp cần chuẩn bị trước cho những thay đổi chính sách thương mại trong 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống mới.

Tăng cường quản trị chuỗi cung ứng: Các doanh nghiệp cần đầu tư vào chuyển đổi số, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch để đáp ứng yêu cầu của các quy định quốc tế như EUDR.

Đẩy mạnh hợp tác và đối thoại: Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan nhà nước để tìm giải pháp ứng phó kịp thời với các chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ. Đặc biệt, việc xác nhận xuất xứ hàng hóa (CO) là công cụ quan trọng chống lại gian lận thương mại.

Nâng cao giá trị sản phẩm: Tập trung sản xuất các mặt hàng có giá trị gia tăng cao như nội thất nhà bếp, ghế ngồi, và đồ nội thất gỗ khác để đáp ứng xu hướng thị trường.

Đầu tư bền vững: Việt Nam cần phát triển các nhà máy “xanh” và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế về môi trường để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Chuẩn bị cho rủi ro thương mại: Các doanh nghiệp cần sẵn sàng ứng phó với các cuộc điều tra chống bán phá giá hoặc các biện pháp phòng vệ thương mại từ phía Mỹ, thông qua việc nâng cao năng lực pháp lý và cải thiện quản trị rủi ro.

Tương lai ngành gỗ Việt Nam

Tọa đàm đã cho thấy tầm quan trọng của việc đổi mới và thích ứng chiến lược để tận dụng tối đa cơ hội từ xu hướng toàn cầu. Ngành gỗ Việt Nam, với năng lực sản xuất và sự hỗ trợ từ các chính sách trong nước, được kỳ vọng tiếp tục phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế trong thời gian tới. Nhìn về dài hạn, nếu biết tận dụng cơ hội từ sự dịch chuyển đầu tư và thương mại toàn cầu, ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm chế biến và xuất khẩu gỗ hàng đầu khu vực. Sự đầu tư vào chuyển đổi số, quản trị chuỗi cung ứng và phát triển bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp thích nghi với các thay đổi ngắn hạn mà còn mở ra cánh cửa vươn tới những thị trường tiềm năng trong tương lai.

Nội dung các bài trình bày và tài liệu tham khảo của tọa đàm được cập nhật tại LINK.
Quý độc giả có thể xem lại toạ đàm qua video dưới đây.

Mọi câu hỏi và phản hồi, xin gửi về email Mekongrg@gmail.com