Quy định về chống phá rừng của EU: nhiều cuộc thảo luận nhưng khó thực thi

Ngày càng có nhiều cuộc thảo luận về Quy định về chống phá rừng của EU (EUDR) và các thách thức, đặc biệt là đối với các hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Tuy nhiên, công tác triển khai trong tương lai vẫn còn rất mơ hồ. Hướng dẫn thực hiện vẫn chưa được hoàn thiện; các doanh nghiệp, bao gồm cả các doanh nghiệp vi mô và SMEs, đặc biệt là các hộ sản xuất nhỏ có rất ít hoặc không có thông tin về các yêu cầu của EUDR; thiếu dữ liệu cơ bản và bằng chứng về tính hợp pháp và phá rừng (ví dụ: bản đồ rừng, bản đồ sử dụng đất, giấy tờ sử dụng đất); chính quyền địa phương, những người có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chuỗi cung ứng (ví dụ: cung cấp bản đồ, giấy tờ sử dụng đất) không có thông tin về EUDR hoặc từ chối hỗ trợ vì họ cho rằng thông tin (ví dụ: bản đồ rừng, giấy tờ sử dụng đất) vượt quá khả năng hoặc thẩm quyền của họ; các doanh nghiệp muốn tuân thủ EUDR không biết phải làm gì, hoặc làm như thế nào cho đúng.

Tại hội thảo gần đây của Forest Trends với ngành cao su của Việt Nam, các vấn đề này đã được thảo luận. Bên cạnh đó, do tính đặc thù,  ngành cao su Việt Nam cũng phải đối mặt với các thách thức khác:

– Việt Nam nhập khẩu 1,4 triệu tấn cao su từ Lào (20% tổng sản lượng nhập khẩu) và Campuchia (80% tổng sản lượng nhập khẩu). Hầu hết doanh nghiệp không biết nguồn gốc của cao su họ nhập khẩu (vị trí địa lý).

– Khi vào Việt Nam, cao su nhập khẩu được trộn lẫn với cao su sản xuất trong nước và sau đó xuất khẩu sang các quốc gia khác. Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm 80% tổng lượng cao su xuất khẩu từ và nhập khẩu vào Việt Nam.

– Theo giá trị, EU nhập khẩu 6,5% tổng kim nghạch cao su từ Việt Nam. Năm 2023, khoảng 380 công ty Việt Nam (bao gồm cả doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) xuất khẩu cao su sang EU.

– Một phần cao su xuất khẩu sang Trung Quốc được chế biến tại đây và sau đó xuất khẩu sang EU dưới dạng sản phẩm cuối cùng (ví dụ: găng tay, lốp xe, chỉ). Tại hội thảo, một số doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã chia sẻ rằng đơn vị nhập khẩu ở châu Âu yêu cầu họ ký cam kết khẳng định rằng sản phẩm đáp ứng yêu cầu của EUDR. Các doanh nghiệp này đã ký nhưng không hiểu rõ yêu cầu của EUDR là gì; một số doanh nghiệp xuất khẩu khác cũng không biết EUDR là gì và không ký cam kết, nên người mua đã quay lưng lại với họ.