Ngành cà phê Việt Nam: Đối mặt với thách thức và cơ hội trong quy định mới của EU

Việt Nam là nước sản xuất cà phê lớn thứ hai trên thế giới. Hơn 90% sản lượng dùng cho xuất khẩu, trong đó thị trường EU chiếm hơn 40%. Năm 2023, nước ta thu về 4,24 tỷ USD từ 1,62 triệu tấn cà phê xuất khẩu.

Có hơn 700.000 hộ tiểu điền trồng cà phê ở Việt Nam, với diện tích canh tác khoảng 700.000 ha. Những hộ tiểu điền này sản xuất 95% tổng sản lượng của cả nước. Mỗi hộ tiểu điền có từ một đến ba thửa đất.

Theo Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), 40% diện tích trồng cà phê của nước ta có chứng nhận bền vững. Diện tích thực tế có thể còn nhỏ hơn vì có những nơi được chứng nhận hai lần.

4C và Rain Forest Alliance là hai hệ thống chứng nhận chính ở Việt Nam.

EU là thị trường quan trọng đối với ngành cà phê Việt Nam. Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) sẽ có hiệu lực chỉ sau vài tháng nữa, chính phủ, hiệp hội thương mại và các công ty Việt Nam đã và đang chuẩn bị để đáp ứng các yêu cầu của EUDR.

Các chuỗi cung hiện nay rất phức tạp. Sự phân mảnh đất đai, phân cấp thương lái, thiếu cơ chế truy xuất nguồn gốc, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, là những thách thức lớn trong việc tuân thủ EUDR.

Một số công ty có nguồn lực đã hợp tác với các tổ chức cấp chứng nhận như 4C để đạt được chứng chỉ EUDR. Chứng chỉ được cấp ngụ ý rằng các công ty này đáp ứng được yêu cầu của EUDR. Nhưng liệu EU có chấp nhận chứng chỉ loại này hay không? Forest Trends đang chung tay cùng các tổ chức khác hỗ trợ ngành cà phê Việt Nam. Chúng tôi đã ký Biên bản ghi nhớ với VICOFA và sẽ hợp tác với hiệp hội trong việc kiểm tra một số mảng hoạt động chính của ngành, bao gồm chuỗi cung ứng, đất đai, mối liên kết giữa công ty và các hộ sản xuất nhỏ, chứng nhận và phân chia quyền lợi, cũng như hoạt động của hợp tác xã. Tất cả hướng tới sự bền vững của toàn nghành.