Webinar: Thúc đẩy phát triển cà phê bền vững, giảm phát thải, đáp ứng EUDR - Mô hình Nông nghiệp tái sinh của Nestlé Việt Nam

Với lượng mua 25-30% tổng lượng cà phê đầu ra của Việt Nam, Tập đoàn Nestle và công ty Việt Nam có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của ngành cà phê Việt Nam. Thông quan Chương trình Nescafé Plan Việt Nam, Nestle đang đồng thời giải quyết hai yêu cầu lớn của thị trường quốc tế: (1) Tuân thủ EUDR thông qua truy xuất nguồn gốc đến từng nông hộ và (2) Giảm phát thải carbon thông qua áp dụng các thực hành nông nghiệp tái sinh. Điều này không chỉ giúp đáp ứng các quy định của EU mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và xây dựng chuỗi cung ứng cà phê bền vững cho tương lai.

Đây là những nội dung được ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Nông nghiệp và Chương trình Nescafé Plan Việt Nam, chia sẻ tại webinar "Thúc đẩy phát triển cà phê bền vững, giảm phát thải, đáp ứng EUDR: Mô hình nông nghiệp tái sinh của Nestlé Việt Nam" do Mạng lưới Phát triển cà phê bền vững và Mạng lưới Nghiên cứu chính sách nông - lâm nghiệp tổ chức.

Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đến từng nông hộ

Theo ông Phạm Phú Ngọc, hiện Chương trình Nescafé Plan Việt Nam đang phối hợp với khoảng 23.000 nông hộ, dự kiến mở rộng lên 26.000 nông hộ vào cuối năm 2026, đồng thời hoàn thành thu thập hơn 40.000 polygon các lô đất canh tác để phục vụ truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của EUDR.

Hệ thống truy xuất được xây dựng xuyên suốt từ nông hộ, điểm thu mua đến nhà máy, kết hợp với đánh giá rủi ro và thẩm định chuỗi cung ứng nhằm đảm bảo nguyên liệu xuất khẩu sang EU đáp ứng các yêu cầu về tính hợp pháp, minh bạch và không gây mất rừng.

Đơn giản hóa nông nghiệp tái sinh để nông dân dễ áp dụng

Song song với truy xuất nguồn gốc, Nestlé cũng xem nông nghiệp tái sinh là giải pháp cốt lõi để giảm phát thải và nâng cao khả năng thích ứng của ngành cà phê trước biến đổi khí hậu. Mục tiêu của nông nghiệp tái sinh là làm thế nào cây cà phê quay lại nguồn gốc, xuất xứ của nó, mặc dù năng suất có thể không cao bằng nhưng cây cà phê sẽ tồn tại qua bao nhiêu thế hệ. Thay vì giới thiệu đầy đủ 17 thực hành nông nghiệp tái sinh vốn khá phức tạp đối với nông dân, chương trình của Nestlé được đơn giản hóa thành ba nhóm thực hành chính:

• Bảo tồn đất và sức khỏe đất ;
• Bảo tồn, sử dụng nước tiết kiệm;
• Tăng cường đa dạng sinh học.

Theo diễn giả, các thực hành này được thiết kế theo nguyên tắc "dễ hiểu, dễ làm, chi phí thấp", giúp nông dân có thể áp dụng ngay trên vườn cà phê của mình.

Cụ thể, Nescafé Plan hiện đang triển khai các giải pháp tối ưu lượng phân bón nhằm giảm phát thải N₂O, tăng sử dụng phân hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp, trồng cây che bóng, trồng xen hợp lý, áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm giúp giảm khoảng 40–60% lượng nước sử dụng, đồng thời đo lường phát thải khí nhà kính bằng các công cụ quốc tế như Cool Farm Tool và LI-COR AgriScanner để theo dõi và cải tiến liên tục. Chương trình cũng ưu tiên giảm phát thải thực tế trong chuỗi cung ứng thay vì chỉ tập trung vào tín chỉ carbon.

Lấy nông dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi

Một điểm nhấn được chia sẻ tại webinar là mô hình "nông dân học từ nông dân". Nestlé lựa chọn những hộ sản xuất tiêu biểu xây dựng thành các vườn tham chiếu, nơi nông dân trực tiếp quan sát, thực hành và trao đổi kinh nghiệm ngay tại hiện trường thay vì chỉ học lý thuyết. Người nông dân sẽ trực tiếp chia sẻ, hướng dẫn, các chuyên gia của Nestlé chỉ đứng phía sau giải thích về mặt khoa học.

Cách tiếp cận lấy nông dân làm trung tâm này giúp:

• Nâng cao khả năng tiếp nhận kỹ thuật;
• Thúc đẩy áp dụng nông nghiệp tái sinh;
• Tăng tính lan tỏa trong cộng đồng sản xuất cà phê;
• Đảm bảo nguồn cung, mức sống cho người dân.

Phiên thảo luận sau phần trình bày tập trung vào nhiều vấn đề được cộng đồng quan tâm như tổ chức triển khai EUDR ở quy mô hàng chục nghìn nông hộ, chi phí thu thập dữ liệu, cơ chế chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý, những thách thức khi nhân rộng nông nghiệp tái sinh tại các vùng cà phê Tây Nguyên và Tây Bắc, cũng như triển vọng xây dựng hướng dẫn nông nghiệp tái sinh phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Những kinh nghiệm thực tiễn từ Nescafé Plan được đánh giá là nguồn tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp, tổ chức và địa phương trong quá trình chuẩn bị đáp ứng EUDR, đồng thời thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị cà phê theo hướng minh bạch, phát thải thấp và bền vững.